Bewoners waren bijeen in Gouda. 

Het verslag tips de punten aan, die de komende jaren actueel zijn.

De opgave landelijk:

  • 2021 lokale strategie gereed
  • 2030 stop gaswinning Groningen
  • 2050 CO2-neutraal (Gouda in 2040?)

Lokaal betekent dit:

  • 2021 keuze warmtelevering per wijk (dus ook per woning)
  • 2030 ieder huis in Gouda los van Gronings gas
  • 2040 evenveel groene elektra/warmte produceren als we gebruiken

De conclusie voor individuele bewoners uit dit tijdschema is:

Neem de tijd

Werk individueel volgens plan dat is afgestemd op de wijk

Maar er is met enige spoed een actieplan nodig om per wijk keuzes te maken.

We lopen de meest gestelde vragen door:

Zal ik nog een cv ketel aanschaffen? Hybride ketel of warmtepomp?

Conclusie: met een keuze voor cv ketel of eigen warmtepomp, waarmee je 15 jaar vooruit kunt, zul je eventuele collectieve oplossingen zoals een warmtenet niet snel blokkeren.

Hoeveel moet ik nog isoleren? Is dat haalbaar?

Per woningtype is een “warme opname” nodig om vast te stellen wat technisch nodig is, om dan tevens met de bewoners te overleggen wat sociaal en financieel aanvaardbaar is. De energiecoaches kunnen dat gaan doen. Om coaches technisch en ook in sociaal opzicht goed te begeleiden, werpt Evert zich op als coach van de Goudse energiecoaches.

Is mijn dak geschikt voor zonnepanelen?

Dit levert discussie op over zuid tegenover de oost en west oriëntatie. De vergoeding voor zonnestroom zal midden overdag naar beneden gaan en daarom kan in de toekomst de oost-west oriëntatie meer gaan opleveren. De panelendiscussie wordt door Marcel Cloosterman aangewend om te pleiten voor thermische zonne-energie, in combinatie met lange termijn opslag. Want de elektra-infrastructuur is niet bestand tegen de grote schaal van PV en de elektriciteit wordt op een verkeerd moment per dag en over het jaar opgewekt. Vandaar een pleidooi voor kleinschalige (wijkgerichte) warmtenetwerken en gevoed door kleine systemen, met name ook door thermische zonnepanelen in combinatie met warmteopslag. Een nieuw product met een substantie die 10x zoveel warmte kan bufferen als water, wordt over een jaar of vier op de markt veerwacht.

Verdien ik investeringen terug? Wordt dit huis evenveel meer waard?

Je hoort vaak: ik kan het niet betalen Wat voor hulp kan ik van de bank krijgen? Terwijl we bij de aanschaf van een keuken vooral letten op de uitstraling en het comfort, komt bij energie investeringen de terugverdientijd om de hoek kijken. Het is belangrijk om de noodzaak (vanuit klimaat en uitstoot) en ook comfort meer te benadrukken. De financierbaarheid is wel een groot maatschappelijk probleem. De overheid zal wettelijke eisen aan de transitie moeten gaan stellen, de banken moeten met betere financiële voorzieningen komen. Van de gemeente wordt pro-actieve en innovatieve aanpak verwacht. We kiezen immers voor een inclusieve samenleving. In dit verband wordt gemeld dat er weer een subsidieregeling voor energiebesparende maatregelen komt, maar tevens wordt gesteld dat subsidie valse processen oproept en niet positief hoeft te zijn.

Wat voor hulp kan ik van de bank krijgen?

Een probleem is er ook met mensen die wel willen verhuizen en met ouderen, die niet weten hoe ze er over 10 jaar voor staan. Zij hebben soms andere financiële prioritieten, bv in plaats van het huis opknappen juist meer zorg inkopen: “Voor mij hoeft het niet, want waar ik over 10 jaar zit…” valt te horen. Het antwoord is voorlopig: organiseer je straat, overleg met je buren,  bepaal wat je samen wilt doen en wat dan individueel overblijft. Investeer zoveel je kunt in besparing en comfort, zonder toekomstige opties te ondermijnen (dus vervang tot 2021 gewoon de cv ketel, of stap over naar een warmtepomp.

De situatie nu

Gemeente heeft veel data, weet globaal wat wel/niet mogelijk is. Wijken kunnen nu beslissen over welke opties redelijk zijn. Per wijk of straat eerst afstemmen wat collectief gedaan kan of moet worden en dan blijven individuele beslis-randvoorwaarden over.

Visie

Energie is onderdeel van brede thema duurzaamheid en is dus incl. sociaal duurzaamheid.

Iedere vervolgaanpak moet berusten op acties samen met (alle) bewoners. Als de basis niet intensief persoonlijk betrokken raakt, dan mislukt de transitie. Dat betekent dat mensen gehoord moeten worden over hun belangrijkste vragen en dat zij hulp moeten krijgen. Voor velen moet eerst een ander probleem opgelost worden voordat de energietransitie aan bod kan komen. De en enerrgietransitie kan werken als sociale hefboom. Echter, energietransite mag niet te zwaar belast worden met andere doelen. Wel is de ervaring dat veel onderhoudsproblemen van woningen te maken hebben met energiekwaliteit en goed binnenmilieu, dus die combinatie geeft kansen. Een tamelijk brede benadering, waarbij het een de hefboom is voor andere dynamiek, is essentieel. Ieder ondersteunt deze gedachte. We verwachten niet dat de gemeente alles kan oplossent of zelfs sturend kan optreden. Daarom zitten we ook bij elkaar: om te prikkelen, te sturen, te zorgen voor een beweging van onderop. De gemeente faciliteert daarin een lokaal actief netwerk.

Actieplan

  • De visie leidt in hoofdlijnen tot dit Actieplan:
  • Actieve bewoners organiseren hun straat of buurt
  • Sturende groep coördineert op stedelijk niveau
  • Tevens zijn er workshops om kennis te ontwikkelen en te delen
  • Een jaarlijkse conferentie kan bijdrage aan evaluatie en nieuwe initiatieven
  • Inzet van deskundigen zou het best zowel sociaal als technisch gecoördineerd kunnen worden: de expert/coach/keukentafelinformant.
  • Pioniers in de stad, die hun huis al willen verduurzamen, kunnen stimulans zijn voor volgers. Hun aanpak kan (zoals inmiddels in opdracht van de gemeente gebeurt) gefilmd en geëvalueerd worden.

Vervolgens zijn we begonnen met de discussie over de mogelijke aanpak in Pieters’ woning. Maar voor de verkenning nemen we eerst het volgende lijstje door:  Waarmee worden we dagelijks bestookt?

  • Reflectiefolies en vloerisolatie (o.a. Tonzon)
  • Warmtepompen lucht/water
  • Pelletkachels
  • Hybride ketel (+ terugnamegarantie)
  • Stuurbare radiatorknoppen en slimme thermostaten
  • Ventilator onder radiator
  • Warmte uit douchewater
  • Elektrische (vloer- of wand- of plafondverwarming)
  • CO2 gestuurde ventilatie

We missen hierin de zonneboiler en dat is jammer. Pelletkachels moeten uit dit rijtje verdwijnen.

Terloops komen de volgende technische opties naar voren:

Opties verwarming en warm tapwater

  • Groen gasnet met combiketel (voor grote delen van binnenstad)
  • Collectieve warmtelevering
  • Warmtenet hoge temperatuur (energiebedrijf of bewoners coöperatie)
  • Warmtenet lage temperatuur + incl. Warmtepomp (bew. coöperatie)

Bronnen voor collectieve warmte kunnen zijn:

  • Aardwarmte (grootschalig)
  • Bodemwarmte (collectief buurt, of individueel)
  • Aquathermie (collectief buurt)
  • PV, WP (collectief WKO, of individueel)

Eigen warmtepomp

  • Bron alternatief A: buitenlucht, PVT, schutting, bodemwisselaar
  • Lucht-Water warmtepomp 8-15 kW
  • 8 kW = 1 unit
  • Vanaf 10 KW duo-blok buiten
  • Buffervat en binnen-unit
  • Levensduur tot 15 jaar (toenemend lawaai)

Bron alternatief B: Individuele bodemwisselaars

  • 8 tot 15 kW vraagt 250 tot 450 meter lengte
  • 2 tot 4 bodemputten per woning met afstand 6 m, ook naar buren
  • Bij deze diepte zijn grote en zware machines nodig
  • 25 jaar onderhoudsvrij
  • Weinig geluid (geen ventilator, wel pomp en compressor)

Meerlaagse reflectiefolie??

Folielagen met een dikte van 25 mm zouden hoge isolatiewaarden leveren, gelijk aan bv 10 cm steenwol. Dieclaim berust op een verkeerd onderzoek, ofwel pas op voor misleiding. 

Informatie over het nut van een warmtepomp op ventilatielucht als oplossing voor energiebesparing kan ook misleidend zijn, met name in bestaande woningen met een grote warmtevraag. Want er is in de praktijk slechts 0,5 - 1,2 kW beschikbaar. Pas op voor hogere dan nodige ventilatie. Tevens de beloofde COP van 4-6 in praktijk halveren. Er zijn typen die tevens van buitenlucht gebruik maken en bijvoorbeeld wel effectief 2,5 kW aan warmte leveren.

Ook in de wandelgang is gesproken over isolatie van de vloer met Tonzon folie in combinatie met bodemafdichting. Waar komen vervolgens vochtproblemen vandaan? Is het terecht dat de kruipruimte dicht mag (geen dwarsventilatie) na bodemisolatie? Het is een complex vraagstuk dat hier verder niet behandeld kan worden.

Slot

We spreken af dat we als groep een sturende functie kunnen vervullen voor het beleid en de acties ten aanzien van de energietransitie en duurzaamheid. Sociale inclusiviteit en beweging aan de basis zijn belangrijke uitgangspunten. We zoeken extra steun in de wijken. Initiatiefnemers die hun straat of buurt willen activeren zijn meer dan welkom.